Natuurvrij maken: gebouwen voorbereiden op sloop

Natuurvrij maken is het proces waarbij een gebouw dat gesloopt gaat worden wordt gecontroleerd op de aanwezigheid van vleermuizen en vogels, en vervolgens wordt voorbereid zodat deze dieren het pand op tijd verlaten.

Dit gebeurt nadat de omgevingsvergunning voor de sloop is afgegeven en voordat de sloopwerkzaamheden beginnen. Een ecoloog stelt eerst vast welke soorten aanwezig zijn en waar hun verblijfplaatsen zich bevinden, waarna voorzieningen worden geplaatst die de dieren de kans geven te vertrekken. Dit voorkomt dat dieren worden getroffen tijdens de sloopwerkzaamheden.

Wat houdt natuurvrij maken in?

Voordat een gebouw wordt gesloopt, wordt eerst vastgesteld of er beschermde soorten in het gebouw verblijven. Vleermuizen gebruiken spouwmuren, daken en kieren als kraam, zomer, paar of winterverblijf. Vogels zoals huismussen en gierzwaluwen broeden onder dakpannen, in gevelopeningen of onder dakranden.

Zodra deze soorten zijn vastgesteld, worden voorzieningen zoals exclusion flaps geplaatst die de dieren de gelegenheid geven het gebouw te verlaten, zonder dat ze opnieuw naar binnen kunnen. Pas als het gebouw aantoonbaar niet meer in gebruik is door de aanwezige dieren, kan de sloop van start gaan.

Waarom is natuurvrij maken nodig?

Natuurvrij maken is nodig omdat vleermuizen en vogels vaak gebruikmaken van gebouwen als verblijfplaats, en deze verblijfplaatsen beschermd zijn. Vleermuizen overwinteren, paren of brengen er jongen groot, terwijl vogels zoals huismussen en gierzwaluwen er broeden. Zonder tijdige maatregelen verdwijnen deze verblijfplaatsen bij de sloop, met risico op vertraging of een overtreding van de Omgevingswet.

  1. Bescherming onder de Omgevingswet. Vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen zijn beschermde soorten. Het verstoren of verwijderen van hun verblijfplaatsen is zonder ontheffing niet toegestaan.
  2. Voorkomen van stillegging. Zonder natuurvrij maken kan sloop na het verlenen van de omgevingsvergunning alsnog vertraging oplopen door een verplicht ecologisch onderzoek.
  3. Voorkomen van slachtoffers. Dieren die tijdig zijn vertrokken, lopen geen risico tijdens de sloopwerkzaamheden.
  4. Aantoonbare zorgvuldigheid. Een bijgehouden logboek en ecologisch werkprotocol laten zien dat aan de zorgplicht is voldaan, mocht het bevoegd gezag daarnaar vragen.
ecoloog van Vivara pro die kijkt naar producten die bijdrage aan natuurinclusief bouwen

Wat zegt de wet over natuurvrij maken?

Zodra een omgevingsvergunning is afgegeven en een sloopproject mag starten, moet vooraf al zijn voorkomen dat vleermuizen en vogels nog aanwezig zijn in het gebouw.

Deze verplichting volgt uit de zorgplicht en de soortenbescherming onder de Omgevingswet. Beschermde soorten mogen niet worden verstoord en hun verblijfplaats mag niet zonder ontheffing of vergunning verdwijnen. Bij twijfel over de exacte verplichtingen voor een project is een ecologisch onderzoek vooraf de basis om dat vast te stellen.

Voor wie is natuurvrij maken relevant?

Iedereen die een sloop of renovatietraject plant waarbij een omgevingsvergunning is afgegeven, krijgt met deze verplichting te maken.

  • Aannemers en sloopbedrijven: Plannen natuurvrij maken in vóór de start van de sloop, zodat het project zonder vertraging kan doorgaan.
  • Projectontwikkelaars: Nemen natuurvrij maken vroeg in het ontwerp- en planningsproces mee, samen met de ecologische onderzoeksfase.
  • Gemeenten: Zien toe op naleving van de Omgevingswet bij sloop en renovatie binnen de eigen gemeentegrenzen.
  • Woningcorporaties: Combineren renovatie en sloop van woningbestand met zorgvuldige omgang met aanwezige beschermde soorten.

Hoe verloopt het traject van natuurvrij maken?

Natuurvrij maken volgt een vaste opbouw, afgestemd op het seizoen en de aanwezige soorten.

  1. Ecologisch veldonderzoek: Vaststellen welke soorten aanwezig zijn en waar hun verblijfplaatsen zich in het gebouw bevinden.
  2. Plaatsen van voorzieningen: Voorzieningen zoals exclusion flaps geven dieren de kans het gebouw te verlaten zonder terug te kunnen keren.
  3. Ecologisch werkprotocol: Vastleggen hoe de werkzaamheden zorgvuldig en volgens de geldende regels worden uitgevoerd.
  4. Logboek bijhouden: Doorlopend vastleggen van waarnemingen en uitgevoerde stappen gedurende het traject.
  5. Vrijgave voor sloop/renovatie: Na afronding van de voorbereiding kan het gebouw zonder risico voor de aanwezige dieren worden gesloopt or worden gerenoveerd.
Afbeelding van een vleermuis in de spouw van een huis

Wanneer plan je natuurvrij maken in?

Het moment in het jaar bepaalt mede welke stappen mogelijk zijn. Onderstaand overzicht is indicatief, het ecologisch onderzoek per project geeft de exacte planning.

In de winter zijn vleermuizen in winterslaap, wat dit vaak een geschikt moment maakt voor onderzoek en het plaatsen van voorzieningen. Voor vogels geldt in deze periode geen broedseizoen, waardoor werkzaamheden doorgaans mogelijk zijn. In het voorjaar en de zomer ligt dat anders: vleermuizen bevinden zich dan in de kraamperiode en hun verblijfplaatsen mogen niet worden verstoord, terwijl vogels broeden en werkzaamheden aan bezette nesten niet zijn toegestaan. Het najaar is voor vleermuizen de overgang naar de winterslaap en daarmee een geschikt moment om de voorbereiding te treffen. Voor vogels is het broedseizoen dan voorbij, wat werkzaamheden meestal weer mogelijk maakt.

Natuurvrij maken met Vivara Pro

Vivara Pro ondersteunt bij natuurvrij maken, van advies tot volledige uitvoering. Eigen ecologen stellen het werkprotocol op en begeleiden de uitvoering, ondersteund door een netwerk van meer dan 100 experts in binnen- en buitenland. Diezelfde ecologen zijn ook actief bij ecologisch advies en soortenmanagementplannen voor andere projecten, en brengen die ervaring mee in trajecten voor natuurvrij maken. Het logboek wordt gedurende het hele traject bijgehouden en bij afronding overgedragen.

Natuurvrij maken: gebouwen voorbereiden op sloop | 1

OP ZOEK NAAR DESKUNDIG ADVIES?

Neem dan even contact met ons op. Onze ervaren adviseurs helpen je graag verder

Natuurvrij maken: gebouwen voorbereiden op sloop | 2
Copyright Vivarapro
Sitemap

Highlight

VK SK 04 Vleermuis paalkast inclusief houten paal

VK SK 04 Vleermuis paalkast inclusief houten paal

Product bekijken
VK WS 18 Mops Vleermuiskast | 5

VK WS 18 Mops Vleermuiskast

Product bekijken

Highlight

UK ST 01 Steenuil nestkast | 7

UK ST 01 Steenuil nestkast

Product bekijken
Huiszwaluwtil

HT HZ 01 Huiszwaluwtil inclusief paal

Product bekijken