![check mark](https://vivarapro.nl/wp-content/themes/eijdems-internet-child/assets/images/check-mark.svg"){kind=small}
Natuurvrij maken is het proces waarbij een gebouw dat gesloopt gaat worden zo wordt voorbereid dat er geen dieren meer aanwezig zijn tijdens de sloop. Daarvoor wordt een gebouw van boven tot onder gecontroleerd. Openingen die misschien in gebruik zijn door bijvoorbeeld vleermuizen worden zo afgesloten dat dieren het gebouw wel kunnen verlaten, maar niet meer kunnen terugkeren. Alle overige openingen worden ook afgesloten. Door deze ingreep krijgen aanwezige dieren de kans een andere verblijfplaats te zoeken voordat de sloop van start gaat. Vivara Pro kan deze werkzaamheden voor je uit handen nemen of jou ondersteunen met beproefde producten of advies.
Wat houdt natuurvrij maken in?
Lang voordat een gebouw kan worden gesloopt, moet eerst worden vastgesteld of er beschermde soorten in het gebouw verblijven. Dat gebeurt met een soortgericht onderzoek. Vleermuizen gebruiken spouwmuren, daken en kieren als kraam, zomer, paar of winterverblijf. Vogels zoals huismussen en gierzwaluwen broeden onder dakpannen, in gevelopeningen of onder dakranden. Om een gebouw te slopen, te renoveren of te verbouwen is dan een vergunning nodig. In die vergunning staat aangegeven dat voorafgaand aan het werk het gebouw natuurvrij moet zijn gemaakt. Hiermee wordt voorkomen dat de beschermde soorten onbedoeld gewond raken of zelfs worden gedood tijdens de werkzaamheden.
Het natuurvrij maken kan op meerdere manieren worden uitgevoerd. Meestal worden exclusion flaps geplaatst die de dieren de gelegenheid geven het gebouw te verlaten zonder dat ze opnieuw naar binnen kunnen. Pas als het gebouw aantoonbaar niet meer in gebruik is door de aanwezige dieren, kan de sloop van start gaan.
Waarom is natuurvrij maken nodig?
Natuurvrij maken is nodig omdat vleermuizen en vogels vaak gebruikmaken van gebouwen als verblijfplaats, deze verblijfplaatsen zijn beschermd. Vleermuizen overwinteren, paren of brengen er jongen groot, terwijl vogels zoals huismussen en gierzwaluwen er broeden. Zonder tijdige maatregelen verdwijnen deze verblijfplaatsen bij de sloop, met risico op vertraging of een overtreding van de Omgevingswet.
- Bescherming onder de Omgevingswet. Vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen zijn wettelijk beschermde soorten. Het verstoren of verwijderen van hun verblijfplaatsen is zonder omgevingsvergunning niet toegestaan en strafbaar. Het natuurvrij maken is een belangrijke voorwaarde in de meeste vergunningen.
- Voorkomen van slachtoffers. Dieren die tijdig zijn vertrokken, lopen geen risico tijdens de sloopwerkzaamheden.
- Aantoonbare zorgvuldigheid. Een bijgehouden logboek en ecologisch werkprotocol laten zien dat aan de zorgplicht is voldaan, mocht het bevoegd gezag daarnaar vragen. Een onderdeel daarvan is een controle waarbij geen beschermde dieren meer worden aangetroffen. Zo’n controle kan alleen plaatsvinden na het natuurvrij maken.
Wat zegt de wet over natuurvrij maken?
Zodra een omgevingsvergunning is afgegeven en een sloopproject mag starten, moet voorafgaand aan de sloop al zijn voorkomen dat vleermuizen en vogels nog aanwezig zijn in het gebouw.
Deze verplichting volgt uit de zorgplicht en de soortenbescherming onder de Omgevingswet. Beschermde soorten mogen niet worden verstoord en hun verblijfplaats mag niet zonder vergunning verdwijnen.
Voor wie is natuurvrij maken relevant?
Iedereen die een sloop of renovatietraject plant waarbij een omgevingsvergunning is afgegeven, kan met deze deze verplichting te maken krijgen.
- Aannemers en sloopbedrijven: Plannen natuurvrij maken in vóór de start van de sloop, zodat het project zonder vertraging kan doorgaan. Zij spelen een belangrijke rol in de uitvoering.
- Projectontwikkelaars: bij grote projecten is de planning van het hele ecologische proces vaak sterk bepalend. Het natuurvrij maken is daar een cruciale schakel in.
- Woningcorporaties: Combineren renovatie en sloop van woningbestand met zorgvuldige omgang met aanwezige beschermde soorten. De maatregelen die in de ene wijk worden genomen, kunnen vaak worden ingezet bij het natuurvrij maken van renovatieprojecten elders.
Natuurvrij maken is per situatie anders en daarom is het ook belangrijk om op een vroeg stadium experts in te schakelen. Het team van Vivara Pro staat voor je klaar om je te ondersteunen waar nodig is.
Hoe verloopt het traject van natuurvrij maken?
Natuurvrij maken volgt een vaste opbouw, afgestemd op de voorwaarden in de omgevingsvergunning. Deze voorwaarden verschillen per soort.
- Ecologisch veldonderzoek: Vaststellen welke soorten aanwezig zijn en waar hun verblijfplaatsen zich in het gebouw bevinden. Dit vormt de basis van de vergunningsaanvraag en speelt zich vaak al een jaar tot anderhalf jaar voor de daadwerkelijke start van de werkzaamheden af.
- Verkrijgen van omgevingsvergunning Flora- en fauna-activiteiten: deze vergunning ontvangt je nadat een activiteitenplan is ingediend waar precies staat uitgelegd welke maatregelen getroffen worden om geen negatief effect te hebben op beschermde soorten. Het natuurvrij maken is daar vaak een onderdeel van.
- Plaatsen van tijdelijke verblijfplaatsen: Tijdelijke voorzieningen hebben een gewenningsperiode. Je mag deze voorzieningen altijd plaatsen zodat je voor het voldoen aan de gewenningsperiode niet hoeft te wachten op een vergunning. Je moet wel kunnen aantonen dat is voldaan aan de gewenningsperiode en dat de verblijfplaatsen zijn geplaatst in het kader van uw project.
- Ecologisch werkprotocol: Vastleggen hoe de werkzaamheden zorgvuldig en volgens de geldende regels worden uitgevoerd.
- Natuurvrij maken: Voorzieningen zoals exclusion flaps geven dieren de kans het gebouw te verlaten zonder terug te kunnen keren.
- Nacontrole: Enkele dagen nadat een gebouw natuurvrij is gemaakt, moet dat worden bevestigd met een nacontrole. De wijze waarop een nacontrole wordt uitgevoerd is weer afhankelijk van de betrokken soorten. Als geen dieren meer aanwezig zijn, wordt het project vrijgegeven en dan mogen de reguliere werkzaamheden starten.
- Logboek bijhouden: Doorlopend vastleggen van waarnemingen en uitgevoerde stappen gedurende het traject. In het logboek komt te staan hoe de werkzaamheden uiteindelijk zijn uitgevoerd.
Wanneer plan je natuurvrij maken in?
Omdat je met natuurvrij maken met veel verschillende zaken rekening moet houden is het belangrijk tijdig een ecoloog erbij te betrekken. De vergunning is leidend maar over het algemeen is de periode augustus tot eind oktober de beste periode om gebouwen natuurvrij te maken.
Dit is ook afhankelijk van het weer. Natuurvrij maken werkt alleen als de soorten ook actief zijn en het gebouw kunnen verlaten. In de winter kun je dus niet natuurvrij maken als er vleermuizen zijn. Ook mag je niet natuurvrij maken als er broedende vogels zijn. Dan is de periode na het broedseizoen maar voor de winter dus de beste optie.
Natuurvrij maken met Vivara Pro
Vivara Pro ondersteunt bij natuurvrij maken, van advies tot volledige uitvoering. Eigen ecologen stellen het werkprotocol op en begeleiden de uitvoering, ondersteund door een netwerk van meer dan 100 experts in binnen- en buitenland. Diezelfde ecologen zijn ook actief bij ecologisch advies en soortenmanagementplannen voor andere projecten, en brengen die ervaring mee in trajecten voor natuurvrij maken. Het logboek wordt gedurende het hele traject bijgehouden en bij afronding overgedragen.
OP ZOEK NAAR DESKUNDIG ADVIES?
Neem dan even contact met ons op. Onze ervaren adviseurs helpen je graag verder
