![check mark](https://vivarapro.nl/wp-content/themes/eijdems-internet-child/assets/images/check-mark.svg"){kind=small}
Biodiversiteit op het boerenerf
Biodiversiteit op het boerenerf versterk je met nestvoorzieningen in stallen en schuren en met beplanting langs de erfranden. Voor de boerenzwaluw, huismus, kerkuil en steenuil zijn boerderijgebouwen in het buitengebied vaak de plek waar ze broeden. Ze jagen op het weiland en de akker eromheen. Een erf met goede nestplaatsen ligt daardoor precies tussen hun nest en hun voedsel.
Wat is een natuurinclusief boerenerf?
Een natuurinclusief boerenerf is een erf waar naast het agrarisch bedrijf ook ruimte is gemaakt voor dieren. Aan en in de gebouwen zijn nest- en verblijfplaatsen gemonteerd. Rond het erf staan hagen, bomen of bloemrijke randen waar insecten en vogels schuilen en voedsel zoeken.
Boerenerven liggen op de overgang van weiland en akker naar bebouwing. Daardoor zijn ze geschikt voor soorten die in het open veld jagen en in of aan gebouwen broeden. Veel van die soorten gaan achteruit. Boerenzwaluwen hebben open stallen en schuren nodig. Die verdwijnen door sloop of worden afgesloten. Bij renovatie en isolatie gaan ook de holtes en kieren verloren waarin huismussen en vleermuizen verblijven.
Waarom investeren in biodiversiteit op je erf?
Omdat uilen, zwaluwen en vleermuizen op en rond je erf muizen en insecten eten. Daarnaast houdt een erf met nestplaatsen soorten vast die elders uit het buitengebied verdwijnen.
Natuurlijke bestrijding van muizen en insecten
Kerkuilen en steenuilen jagen vooral op muizen in weilanden en langs erfranden. Boerenzwaluwen en vleermuizen vangen vliegende insecten, zoals vliegen en muggen rond stallen en mestopslag. Met een kerkuilkast in de schuur of een vleermuiskast aan de rand van het erf hebben deze soorten een vaste plek dicht bij hun voedsel. Dat vervangt de hygiënemaatregelen in de stal niet, maar het kan het aantal muizen en vliegen helpen beperken. Lees meer over natuurlijke controle van hinderlijke soorten.
Een levendig erf dat bijdraagt aan het landschap
Vogels en vleermuizen zijn voor hun voedsel afhankelijk van insecten. Insectenhotels en bloemrijke erfranden geven wilde bijen en andere insecten een plek om te nestelen. Diezelfde insecten bestuiven gewassen en fruitbomen op en rond het erf. Plaatsen meerdere erven in een gebied voorzieningen, dan ontstaat een netwerk van verblijfplaatsen waarin soorten zich makkelijker vestigen. Heb je huisverkoop, een camping of boerderijeducatie, dan zien je bezoekers de zwaluwen en uilen ook zelf.
Waar moet je op letten bij verbouw of sloop?
Bij verbouw, sloop of het vervangen van een dak moet je vooraf laten onderzoeken of er beschermde soorten op het erf zitten. Hun nesten en verblijfplaatsen zijn beschermd onder de Omgevingswet. Alle vleermuissoorten in Nederland zijn beschermd. De nesten van huismus, gierzwaluw, kerkuil en steenuil zijn jaarrond beschermd, dus ook buiten het broedseizoen (RVO, lijst jaarrond beschermde vogelnesten). Nesten van andere wilde vogels, zoals de boerenzwaluw, zijn beschermd zolang ze in gebruik zijn.
Dit speelt vooral bij het verwijderen van een asbestdak of het isoleren van een schuur. Onder dakplaten, in spouwen en achter boeiboorden zitten vaak vleermuizen en huismussen. Zonder ecologisch onderzoek en, als dat nodig is, een ontheffing mogen deze verblijfplaatsen niet worden verstoord of verwijderd. Daarnaast geldt een algemene zorgplicht om schade aan beschermde soorten te voorkomen.
Moeten er verblijfplaatsen wijken, dan zijn meestal mitigatie en compensatie nodig. Mitigatie zijn maatregelen die de gevolgen voor een beschermde soort voorkomen of beperken, zoals tijdelijke verblijfplaatsen tijdens de werkzaamheden. Compensatie is het aanbieden van vervangende verblijfplaatsen als bestaande verblijfplaatsen verdwijnen. Onderzoek naar soorten mag alleen in vaste periodes van het jaar plaatsvinden, zoals vastgelegd in de kennisdocumenten van BIJ12. Wil je in de winter een nieuw dak, dan moet het onderzoek vaak al in het voorjaar of de zomer daarvoor gebeuren.
Lees meer over onderzoek om te voldoen aan de Omgevingswet en het natuurvrij maken van gebouwen.
Welke nestvoorzieningen passen bij een boerenerf?
Op een boerenerf passen vooral voorzieningen voor zwaluwen, huismussen, uilen, vleermuizen en insecten. Welke je kiest, hangt af van de gebouwen, de beplanting en de soorten die al in de buurt voorkomen.
-
Houtbeton✔️ Vogelbescherming NederlandKN BZ 03 Boerenzwaluwnest
720140119Toevoegen aan offerte19 x 13 x 15 -
FSC® hout✔️ Vogelbescherming Nederland
UK KE 01 Kerkuil nestkast
903280120Toevoegen aan offerte79 x 46 x 39 -
FSC® houtMarterbescherming✔️ Vogelbescherming Nederland
UK ST 01 Steenuil nestkast
930640120Toevoegen aan offerte50 x 35 x 85 -
FSC® houtHuismusConform BIJ12
HT MU 02 Huismussentil inclusief paal
901510120Toevoegen aan offerte120 x 90 x 120 -
Kraamvoorziening3 CompartimentenConform BIJ12
VK SK 08 Vleermuis paalkast set
941560120Toevoegen aan offerte2 x (118 x 79 x 15) (excl. paal) -
FSC® houtSolitiaire Bijen
IP HO 02 Insectenhotel
920390120Toevoegen aan offerte100 x 250 x 40
Langs de erfranden zorgen bloemenmengsels voor voedsel voor insecten. Alle producten worden ontwikkeld en geproduceerd in eigen Europese fabrieken.
Project: meer biodiversiteit op boerenerven op Schiermonnikoog
In februari 2026 plaatste Vivara Pro nestvoorzieningen op zeven boerenerven op Schiermonnikoog. Het project hoorde bij het LIFE IP All4Biodiversity-programma van de Provincie Fryslân en de Europese Unie. Boeren op het eiland konden via een subsidie hun erf natuurvriendelijker inrichten. Vivara Pro deed de voorbereiding, de planning en de plaatsing.
Het plaatsingsteam werkte een week lang van erf naar erf. Er kwamen voorzieningen voor de gierzwaluw, huismus, boerenzwaluw, kerkuil, bosuil en vleermuizen, plus een aantal insectenhotels. Ecologen van Vivara Pro kozen per erf de plekken. Ze letten op vliegroutes, beschutting tegen wind en regen, voedsel in de buurt en rust. Nu volgt monitoring om te zien welke voorzieningen in gebruik worden genomen.
Hoe helpen we agrariërs bij een natuurvriendelijk erf?
Vivara Pro is Europa’s grootste producent van nestvoorzieningen voor beschermde diersoorten en heeft eigen ecologen en plaatsingsteams. Je kunt ons inschakelen voor het hele traject of voor losse stappen:
- Advies en ontwerp: we kijken welke soorten op en rond je erf voorkomen en welke voorzieningen daarbij passen.
- Plaatsing: ons team monteert de voorzieningen op stallen, schuren, palen en in bomen.
- Onderhoud: we controleren en reinigen de voorzieningen, zodat ze geschikt blijven.
- Monitoring en effect: we brengen in kaart welke soorten de voorzieningen gebruiken.
Gaat je erf verbouwd of gesloopt worden, dan doen onze ecologen ook het ecologisch onderzoek en stellen ze een faunainrichtingsplan op. Voer je als provincie, gemeente of agrarisch collectief een erfregeling uit? Dan regelen we de plaatsing op meerdere erven tegelijk, zoals op Schiermonnikoog.
OP ZOEK NAAR DESKUNDIG ADVIES?
Neem dan even contact met ons op. Onze ervaren adviseurs helpen je graag verder
