![check mark](https://vivarapro.nl/wp-content/themes/eijdems-internet-child/assets/images/check-mark.svg"){kind=small}
Is Brandts vleermuis een beschermde diersoort?
Ja. Brandts vleermuis is Europees beschermd en staat in bijlage IV van de Habitatrichtlijn. In Nederland regelt de Omgevingswet die bescherming, in artikel 11.46, lid 1 van het Besluit activiteiten leefomgeving. Verblijfplaatsen van de soort mogen niet worden verstoord, beschadigd of vernield.
De Staat van Instandhouding was in 2013 en in 2018 zeer ongunstig. Op de Rode Lijst Zoogdieren 2020 staat de soort in de categorie onvoldoende gegevens (Zodion). Er is te weinig bekend om te zeggen of het aantal dieren toe- of afneemt.
Kan de soort voorkomen op een plek waar je een ruimtelijke ingreep plant? Dan is ecologisch onderzoek verplicht. Raakt het project verblijfplaatsen, dan heb je een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig. Die vraag je meestal aan bij de provincie. Het ecologisch onderzoek valt onder Advies & ontwerp, net als het faunainrichtingsplan waarin de maatregelen voor de soort komen te staan.
Kenmerken van Brandts vleermuis
Hier lees je hoe je Brandts vleermuis herkent en waar ze leeft en verblijft. Ook komen voeding, echolocatie en voortplanting aan bod.
Uiterlijke kenmerken en afmetingen
De rugvacht is bruin met een gouden glans, omdat de haarpunten lichter zijn. De buik is iets lichter dan de rug. Oren, snuit en vleugels zijn donkerbruin tot zwart. De oren zijn kort en spits. Bij volwassen dieren is de oorbasis iets lichter van kleur (Atlas van de Nederlandse zoogdieren).
De soort heeft de volgende afmetingen:
- Kop-romplengte tot 51 mm
- Gewicht 4 tot 10 gram
- Spanwijdte 19 tot 24 cm
- Onderarmlengte 33 tot 39 mm
Verschil tussen Brandts vleermuis en de baardvleermuis
Brandts vleermuis is iets groter dan de baardvleermuis, maar in het veld zijn de twee soorten lastig uit elkaar te houden. De kleur van vacht en oorbasis helpt soms bij volwassen dieren. Doorslaggevend is dat niet. Zekerheid krijg je alleen met een dier in de hand, aan de hand van het gebit en bij mannetjes de vorm van de penis (Atlas van de Nederlandse zoogdieren).
Met een batdetector zijn de soorten niet te onderscheiden. In onderzoeksrapporten en waarnemingsdatabases staat daarom vaak baard/brandts vleermuis.
Leefgebied van Brandts vleermuis
Brandts vleermuis is sterker aan bos gebonden dan de baardvleermuis. Ze jaagt vooral boven bospaden en open plekken in het bos. Of dat loofbos, gemengd bos of naaldbos is, maakt weinig uit. Je ziet de soort ook jagen boven water en langs bosranden. Een dier dat in Nederland een zender droeg, jaagde in bos, maar ook in een tuin en in een veestal (Atlas van de Nederlandse zoogdieren).
Verspreiding van Brandts vleermuis in Nederland
Hoe Brandts vleermuis over Nederland verspreid is, staat niet vast, omdat de soort lastig te determineren is. Bevestigde waarnemingen komen vooral uit Zuid-Limburg. Daarnaast zijn er verspreide waarnemingen in het midden en oosten van het land, vooral in Gelderland en Overijssel.
De eerste Nederlandse kraamkolonie werd in 2002 gevonden bij Winterswijk in de Achterhoek. In 2010 volgde een kraamverblijf bij Haaksbergen in Twente. In 2013 werden zogende vrouwtjes gevangen in de bossen bij Ter Apel in Oost-Groningen (Atlas van de Nederlandse zoogdieren).
Het aantal waarnemingen is gestegen. Dat komt vooral doordat onderzoekers vaker met mistnetten vangen en meer winterverblijven controleren. De actuele verspreiding vind je in de NDFF Verspreidingsatlas.
Verblijfplaatsen van Brandts vleermuis
In de zomer zit Brandts vleermuis in spleetvormige holten in levende en dode bomen, achter losse schors en in gebouwen. In gebouwen gaat het om zolders en ruimten achter dakbetimmering. De kraamkolonie bij Winterswijk zat in een boerderij en telde in 2002 59 uitvliegende dieren. Bij Haaksbergen zaten in 2010 25 dieren in een houten schuur, waaronder jongen en zogende vrouwtjes (Atlas van de Nederlandse zoogdieren).
De winter brengt de soort door in forten, grotten, groeven, mijnen en bunkers, zoals de mergelgroeven in Zuid-Limburg. Ze overwintert meestal in kleine aantallen en kruipt dan vaak weg in nauwe spleten (Bat Conservation Trust).
Voeding en jachtgedrag
Brandts vleermuis eet vooral nachtvlinders, spinnen en tweevleugeligen. Prooien die niet vliegen, kunnen soms een groot deel van het dieet uitmaken (Atlas van de Nederlandse zoogdieren). De soort pakt prooien dan ook van bladeren. In de vlucht lijkt ze sterk op de baardvleermuis.
Geluid en echolocatie
Brandts vleermuis roept met FM-signalen die dalen van maximaal 140 kHz naar 30 tot 40 kHz. Een puls duurt 1,5 tot 7 ms (Zodion). Op een batdetector klinkt dat als een droge ratel.
De baardvleermuis klinkt bijna hetzelfde. Een detectorwaarneming levert daarom hooguit baard/brandts vleermuis op. Wil je weten welke soort een verblijfplaats gebruikt, dan moet een ecoloog dieren vangen en in de hand determineren. Daarvoor is een vergunning nodig. Na een ingreep kun je het effect van de maatregelen laten volgen via Monitoring & effect.
Voortplanting en leeftijd
De paring vindt waarschijnlijk plaats op zwermlocaties vanaf eind augustus en in de winterverblijven. Het zwermen bij winterverblijven piekt al half augustus. Dat is vroeg vergeleken met andere soorten. Vrouwtjes bewaren het sperma tot het voorjaar en krijgen meestal één jong in juni.
Tussen zomer- en winterverblijf ligt meestal minder dan 40 km. Soms is het meer dan 100 km. De grootste bekende afstand is 608 km (Atlas van de Nederlandse zoogdieren).
Geringde dieren worden maximaal 28 jaar oud. Je komt ook een record van 41 jaar tegen. Dat dier werd in 1964 in Siberië geringd en in 2005 teruggevonden. Siberische populaties gelden inmiddels als een aparte soort, de Siberische vleermuis (Myotis sibiricus). Het record hoort dus niet meer bij Brandts vleermuis (Bat Conservation Trust).
Wat betekent Brandts vleermuis voor bouwprojecten?
Brandts vleermuis verblijft in oude bomen en in gebouwen zoals boerderijen en schuren. Kap, bosbeheer en renovatie van landelijke gebouwen kunnen daardoor verblijfplaatsen raken. De soort is beschermd. Zonder ecologisch onderzoek en zo nodig een omgevingsvergunning mag dat dus niet.
Oudere bomen met spleten, holten en losse schors zijn belangrijk voor de soort. Waar ze voorkomt, helpt het om genoeg oude bomen te laten staan (Atlas van de Nederlandse zoogdieren). In gebouwen gaat het vooral om zolders, schuren en ruimten achter dakbetimmering. Die kunnen bij renovatie verloren gaan.
Met ecologisch onderzoek en een faunainrichtingsplan zie je die risico’s op tijd. Je weet dan welke verblijfplaatsen moeten blijven en welke mitigatie en compensatie nodig is, bijvoorbeeld vervangende boomkasten voor vleermuizen. Bij grootschalige renovatie in een gemeente kan een soortenmanagementplan de basis zijn. Meer hierover lees je bij natuurinclusief bouwen en Advies & ontwerp.
OP ZOEK NAAR DESKUNDIG ADVIES?
Neem dan even contact met ons op. Onze ervaren adviseurs helpen je graag verder
